Vroeger werd veel lood veel gebruikt, bijvoorbeeld in de bouw, in verf en in benzine. Daardoor is het in het milieu terecht gekomen. Tegenwoordig is lood in producten zoals verf en benzine verboden. We krijgen er daardoor al een stuk minder van binnen dan de mensen vroeger.
Gezondheidsrisico’s van lood
Lood kan invloed hebben op de gezondheid van jonge kinderen. Als ongeboren kinderen en jonge kinderen het binnenkrijgen, heeft dat gevolgen voor hun hersenen. Die ontwikkelen zich dan minder goed. Hierdoor hebben kinderen die veel lood binnenkrijgen gemiddeld een iets lager IQ. Het is daarom belangrijk dat kinderen zo weinig mogelijk lood binnenkrijgen. Dat geldt ook voor zwangere vrouwen en voor vrouwen die zwanger willen worden, omdat lood kan worden doorgegeven aan het ongeboren kind..
Er zijn veel zaken die bepalen hoe intelligent een kind wordt. Het is daarom niet mogelijk om vast te stellen of een kind minder intelligent is geworden doordat het lood heeft binnengekregen.
Gezondheidsrisico’s voor volwassenen
Lood kan lang in je lichaam blijven. Dat komt doordat het zich opslaat in je botten en daar weer langzaam uit vrijkomt. Heb je op kinderleeftijd te veel binnengekregen? Dan kun je ook als je volwassen bent nog te veel van het metaal in je bloed hebben. Dat kan een hogere bloeddruk of chronische nierziekten veroorzaken. Ook als je op volwassen leeftijd te veel binnenkrijgt kan dat leiden tot een hogere bloeddruk en een grotere kans op nierziekten.
Hoe kom je in aanraking met lood?
De belangrijkste manieren waarop je in aanraking komt met lood zijn:
Via vervuilde grond
Lees meerVia loden leidingen
Lees meerVia nieuwe leidingen of kranen
Lees meerVia een hobby met lood
Lees meerVia oude verflagen met lood
Lees meerLood in de bodem
In Nederland zit op veel plaatsen lood in de grond. Bijvoorbeeld in:
- wijken die voor de oorlog gebouwd zijn
- het centrum van oude dorpen en steden
- (oude) industriegebieden
Wil je informatie hebben over de grond in jouw tuin? Kijk op bodemloket of neem contact met je gemeente.
Tips om contact met bodemlood te voorkomen
Laat je kind niet op vervuilde grond spelen
– Vul je zandbak met schoon zand.
– Dek plekken waar je kinderen spelen af met een laag schone grond, (kunst)gras of tegels. Leg bij voorkeur eerst een schone grondlaag onder het (kunst)gras of de tegels.
Let op: het is niet altijd toegestaan om zelf maatregelen te nemen. Soms moet een gecertificeerd bedrijf dat doen. Overleg daarom eerst met de gemeente of de omgevingsdienst.
Was altijd de handen na het buitenspelen of tuinieren
Laat je kind zijn handen wassen na het buitenspelen. En doe dat zelf ook nadat je in de tuin hebt gewerkt.
Kweek groenten in bakken met schone aarde
Kweek groenten bij voorkeur in plantenbakken met schone aarde. Spoel zelfgekweekte groenten en fruit altijd goed af voordat je ze eet.
Heb je een grote moestuin? Dan eet je daar misschien bijna iedere dag uit. Het is dan extra belangrijk dat de grond schoon is. Vraag aan de gemeente of zij weten of de grond schoon is. Als de gemeente dat niet weet, vraag dan hoe je dat kunt laten onderzoeken.
Doe je schoenen uit als je naar binnen gaat
Doe je schoenen uit of veeg ze schoon voordat je naar binnen gaat. Zo voorkom je dat je grond naar binnen loopt .
Stofzuig en dweil regelmatig
Stofzuig en dweil regelmatig, vooral als je grond naar binnen hebt gelopen.
Loden drinkwaterleidingen
Woon je in een huis dat vóór 1960 gebouwd is? Dan kunnen er nog loden drinkwaterleidingen in je huis zitten. Je kunt die het beste laten vervangen. Tot dat gebeurd is, kun je beter flessenwater drinken. Lees meer over het herkennen en vervangen van loden waterleidingen.
Nieuwe leidingen of nieuwe kranen
Ook in een huis zonder loden leidingen, maar met nieuwe kranen of leidingen, kan er in de eerste maanden te veel lood in het drinkwater zitten. Dat komt niet door de leidingen, want die zijn van koper of PVC. Het komt door de nieuwe kranen en de verbindingen in de leidingen. Daar kan in het begin nog lood vanaf komen. Dit geldt dus ook voor een nieuwbouwwoning.
Zet de kraan de eerste drie maanden voor elk gebruik eerst 10 seconden open. Doe dit ook als je het water gaat gebruiken voor bijvoorbeeld een saus of soep. Je hoeft dit alleen de eerste drie maanden te doen, daarna geeft de nieuwe kraan geen lood meer af. Na drie maanden kan iedereen het water dus gewoon drinken.
Vind je het zonde om het water zomaar weg te laten lopen? Vang het dan op en gebruik het bijvoorbeeld om je handen te wassen, de WC door te spoelen, schoon te maken of de planten water te geven.
Spoel de leiding de eerste drie maanden voor elk gebruik door. Hoe lang je dat moet doen, hangt af van de lengte van de leiding tussen de watermeter en de kraan. Dit moet je dus even opmeten of schatten. Per meter leiding moet je 2 seconden doorspoelen:
- Is de lengte van de leiding tussen de watermeter en de kraan ongeveer 6 meter? Dan moet je dus 12 seconden doorspoelen.
- Is de lengte van de leiding tussen de watermeter en de kraan ongeveer 8 meter? Dan moet je dus 16 seconden doorspoelen.
- Is de lengte van de leiding tussen de watermeter en de kraan ongeveer 10 meter? Dan moet je dus 20 seconden doorspoelen.
Zo zorg je dat al het water dat in de leiding stilstond, is weggespoeld. Je hoeft dit alleen de eerste drie maanden te doen. Daarna geeft de nieuwe leiding bijna geen lood meer af. Dan kan iedereen het water zonder doorspoelen drinken.
Vind je het zonde om het water zomaar weg te laten lopen? Vang het dan op en gebruik het bijvoorbeeld om je handen te wassen, de WC door te spoelen, schoon te maken of de planten water te geven.
Glas-in-lood, loden kogels of vislood
Maak of renoveer je als hobby glas-in-lood? Of giet je zelf loden kogels of vislood? De GGD raadt het af om thuis zelf lood te smelten. Wil je toch met lood werken, neem dan maatregelen om jezelf en je huisgenoten te beschermen. Volg de volgende adviezen op:
- Werk het liefste buiten, in een (open) schuur of onder een afdak. Werk je in een schuur of werkplaats, zorg dan voor een goede afzuiging. Lukt dat niet? Zet dan altijd een raam of deur open.
- Trek voordat je begint aparte kluskleding én schoenen aan. Trek de kleding en schoenen na de klus buiten uit.
- Zorg dat er geen kinderen of zwangere vrouwen in de buurt zijn.
- Eet, drink of rook niet tijdens de klus.
- Zorg dat er geen lood op de grond terecht komt. Heb je gemorst? Dweil de vloer goed en gooi het doekje buiten weg.
- Maak je werkplek direct na de klus schoon met een schone, natte doek. Hou de werkplaats goed schoon. Dweilen is beter dan vegen.
- Ben je klaar? Was je handen direct, ook als je beschermende handschoenen hebt gebruikt.
- Doe je aan schietsport? Gebruik dan loodvrije kogels. Ook voor het vissen bestaan loodvrije alternatieven.
Verwijderen van oude verflagen met lood
In oude huizen kan nog loodhoudende verf aanwezig zijn. Je kunt niet zien of verf lood of andere zware metalen bevat. Sinds de jaren 80 en 90 mogen fabrikanten deze stoffen (bijna) niet meer in verf gebruiken. Op internet zijn testen te koop waarmee je verf kunt controleren, maar weten niet hoe betrouwbaar die zijn. Heb je een huis met verflagen van vóór die tijd? Lees dan de tips voor het veilig verwijderen van oude verflagen.
Veelgestelde vragen over lood
Jonge kinderen zijn gevoeliger voor lood omdat:
- hun darmen makkelijker lood opnemen dan de darmen van volwassenen.
- de hersenen bij jonge kinderen nog sterk in ontwikkeling zijn.
Jonge kinderen krijgen makkelijker veel lood binnen dan volwassenen, omdat:
- zij veel kraanwater drinken, bijvoorbeeld baby’s die flesvoeding krijgen. In kraanwater kan lood aanwezig zijn.
- zij buiten op de grond spelen en dan hun vieze handen in hun mond steken.
- zij binnen over de grond kruipen en dan huisstof met lood binnenkrijgen. Lood kan in huisstof zitten als er iemand in huis klust met lood of als er nog oude verflagen met lood in huis zijn.
Te veel lood binnenkrijgen, is niet goed. Er is bij oudere kinderen minder onderzoek gedaan. Lood heeft meer effect op het leervermogen van baby’s en jonge kinderen dan op het leervermogen van oudere kinderen. De GGD’en schatten in dat er een klein effect op het IQ kan zijn voor oudere kinderen die veel kraanwater uit loden leidingen drinken.
Daarnaast geldt dat als je op kinderleeftijd met lood in aanraking komt, je later als volwassene ook meer lood in je bloed kan hebben. Dit zou kunnen leiden tot een hogere bloeddruk of een grotere kans op chronische nierziekten.
Ja dat kan, maar de GGD raadt het in de meeste gevallen niet aan. Het advies verandert niet als we weten hoeveel lood in het bloed zit. Het advies is altijd om geen water uit loden leidingen te drinken en kinderen niet op met lood vervuilde grond te laten spelen.
Op bodemloket.nl kun je opzoeken of er informatie over de bodem in jouw tuin bekend is. Kom je er niet uit? Neem dan contact op met je gemeente.
